Artikel van Bert Blaauw, Voorzitter Stichting Oranje Bevrijdings Comité Pekela (OBCP). Een verkorte versie van het artikel staat in de Oranje Schakel die weer in september 2007 verschijnt. Ook deze uitgave staat boordevol nieuwe informatie. Hou de brievenbus dus in de gaten! Het artikel 'Witte Anjers en Veteranendag' is een mooi voorproefje...

Op vrijdag 29 juni was het Nationale Veteranendag met activiteiten in Den Haag en op vele andere plaatsen in ons land. Op deze dag eerde Nederland zijn veteranen, waarvan er nog 140.000 in leven zijn. Veteranen die vanaf 10 mei 1940 in dienst van het Koninkrijk der Nederlanden hun plicht onder vaak extreem moeilijke omstandigheden hebben verricht. 

Daarom is het ook terecht dat de Z.K.H. de Prins van Oranje  vorig jaar een oproep heeft gedaan aan alle Nederlanders om op 29 juni voortaan de vlag uit te steken. Hiermee kunnen we laten zien dat we trots zijn op deze mannen en vrouwen die zich hebben ingezet voor vrede en veiligheid voor Nederland en elders ter wereld.

Het is ook een dag die verbonden is met wijlen Z.K.H. Prins Bernhard want 29 juni is zijn geboortedag. Prins Bernhard voelde zich al vanaf het moment dat hij in 1936 in Nederland kwam verbonden met de Nederlandse strijdkrachten. Die band van ons leger met Prins Bernhard werd na het overlijden van de Prins in 2004 voortgezet door zijn kleinzoon Prins Willem-Alexander.

Als toekomstig symbool voor Veteranendag is door Libanon veteraan Fred Janssen onlangs voorgesteld om als eerbetoon aan de veteranen en aan Prins Bernhard op Veteranendag een witte anjer te gaan dragen. Dit is een bijzonder fraai gebaar die een diepere betekenis heeft en dat vraagt om enige uitleg: op zaterdag 29 juni 1940, anderhalve maand na het begin van de Duitse bezetting, was het de verjaardag van Prins Bernhard die op dat moment noodgedwongen in Londen verbleef. Deze dag werd later Anjerdag genoemd. Op die dag vond de eerste massale uiting van verzet door de Nederlandse bevolking plaats tegen de Duitse overweldiger. 

Voor de oorlog werd de verjaardag van Prins Bernhard nauwelijks gevierd. Echter de Nederlandse bevolking greep geheel spontaan de verjaardag van de Prins aan om de bezetter te tonen dat hun hart bij de naar Engeland uitgeweken Koninklijke Familie lag. De Duitsers probeerden de Nederlanders wijs te maken dat Koningin Wilhelmina het Nederlandse volk harteloos in de steek had gelaten door naar Londen te gaan. Echter de waarheid was anders: De Koningin had op de derde oorlogsdag haar dochter Juliana en schoonzoon Bernhard met hun twee kleine dochtertjes Beatrix en Irene naar het veilige Engeland gezonden. Prins Bernhard had hiertegen fel geprotesteerd bij zijn schoonmoeder omdat hij als soldaat Nederland in oorlogstijd niet wilde verlaten. Wilhelmina heeft hem gedwongen, met de dreiging zichzelf anders van het leven te beroven, haar troonopvolgster Juliana en de 2 kleinkinderen met een Britse marineschip in veiligheid te brengen. 

Koningin Wilhelmina bleef in Den Haag achter totdat de Nederlandse opperbevelhebber generaal Winkelman haar een dag later meldde dat zij Nederland moest verlaten. Zou ze dat niet doen dan zou zij spoedig door de aanstormende Duitse troepen gevangen worden genomen en waarschijnlijk niets meer voor de Nederlanders kunnen doen. De Koningin weigerde pertinent het land te verlaten en was het liefst naar de Grebbeberg gegaan om daar met haar soldaten, die zich daar doodvochten, te sterven. Dat was natuurlijk onmogelijk en het besluit viel toen om de Koningin naar Zeeland over te brengen. Vanuit Hoek van Holland werd met een Brits marineschip koers gezet naar Zeeuws-Vlaanderen echter door gedropte Duitse zeemijnen in de monding van de Westerschelde was een landing onmogelijk. De kapitein besloot Wilhelmina naar het Engelse Harwich te brengen om daar de situatie in Nederland af te wachten. De Koningin verzette zich hevig want ze besefte dat haar volk dit als verraad, als een vlucht, zou opvatten en brak in tranen uit toen de Nederlandse kust aan de horizon verdween. In de loop van juni begrepen steeds meer Nederlanders, ondanks de negatieve propaganda van de Duitsers tegen de Koningin, dat voor Wilhelmina het enige juiste besluit was genomen om haar naar het vrije Engeland over te brengen waar ze tenminste nog wat voor Nederland kon betekenen.

Overal in het land stak men 29 juni 1940 de vlag uit en werden standbeelden van leden van het Koninklijk Huis onder bloemen bedolven. Demonstratief gingen de Nederlanders die dag witte anjers dragen en een oranje strikje. In Amsterdam waren op 28 juni al bloemen gelegd bij het Emma monument en portretten van de Koninklijke Familie geplaatst. Padvinders maakten van de bloemen een “B” van Bernhard op het gazon. Een draaiorgel speelde er het Wilhelmus dat door de duizenden toeschouwers werd meegezongen. Bij het gesloten paleis Soestdijk werden bloemen aan de hekken aangebracht door honderden mensen die minutenlang bleven staan. 

In Den Haag opende zaterdagochtend 29 juni hofmaarschalk Jonkheer Laman Trip het felicitatieregister in Paleis Noordeinde. Duizenden Hagenaars kwamen hierop af en in de loop van de middag ontstond een enorme menigte bij het paleis. Toen generaal Winkelman arriveerde om het register te tekenen brak de menigte in luid gejuich uit en werd het Wilhelmus ingezet. Er klonken kreten als “Leve de Koningin”, “Oranje Boven” maar ook “Weg met de Duitsers” en “Weg met Hitler”. NSB’ers trachten de bloemenhulde tegen te gaan maar padvinders bewaakten nauwgezet de boeketten. De reactie van de Duitse bezetter bleef niet uit: Minister van Propaganda Joseph Goebbels was toevallig voor overleg in Den Haag en zag vanuit het paleis aan de Kneuterdijk de volksoploop richting het Noordeinde. Hij beval onmiddellijk dat deze opstand tegen het Duitse gezag moest stoppen. De politie kreeg de opdracht om binnen het uur de mensenmassa te verspreiden anders zou er geschoten worden door het Duitse leger. De vlaggen moesten ook direct worden binnengehaald. De feestelijkheden werden inderdaad ook direct beëindigd. De Nederlanders voelden zicht echter gesterkt door hun eerste verzetsdaad.  

De Duitse bezetter kwam direct na 29 juni met een aantal drastische maatregelen: Het werd de Nederlandse bevolking verboden om voortaan te vlaggen, Koninginnedag (toen nog 31 augustus) mocht niet langer worden gevierd. Het Wilhelmus mocht niet meer worden gezongen, de portretten van de Koningin moesten uit alle openbare gebouwen worden verwijderd en alle straatnaam borden met de namen van de leden van het Koninklijk Huis moesten door andere namen worden vervangen. Scouting werd een verboden organisatie en Generaal Winkelman werd met zijn staf in krijgsgevangenschap afgevoerd. Burgemeester De Monchy van Den Haag en hofmaarschalk Laman Trip werd ontslagen.  

Het dragen van de anjer krijgt door deze geschiedenis een bijzondere betekenis. Het is niet alleen een eerbetoon aan de veteranen en prins Bernhard maar geeft ook de band met ons Koningshuis en onze vrijheidsstrijd aan. Ik hoop oprecht dat het Comité Nationale Veteranendag zal besluiten om de bevolking voor Veteranendag 2008 op te roepen een witte anjer te gaan dragen.