UTRECHT – Alsof Rudolf Spoor de gehele dag de regie voerde over het congres van de Koninklijke Bond van Oranje Verenigingen, dat zaterdag 8 oktober in Utrecht werd gehouden. Alle activiteiten verliepen volgens het spoorboekje, maar dat kan ook niet anders als deze worden gehouden in de stad, waar de Nederlandse Spoorwegen zijn gevestigd.

Rudolf Spoor was één van de sprekers op het Oranjecongres. TV Regisseur Spoor, wereldberoemd geworden met de 'traan van Maxima', laat ook na zijn pensionering niets aan het toeval over. Ruim een uur van tevoren is hij zaterdagochtend al aanwezig in het Auditorium van het hoofdkantoor van de Rabobank. ,,Mijn naam is Spoor en ik hou de NS er aan dat ze volgens het 'spoorboekje' rijden'', merkte hij op bij aankomst. Direct na binnenkomst wende hij zich tot de "dagregisseur" om nog de laatste punten door te nemen.

Ondertussen druppelen –letterlijk en figuurlijk- de eerste congresgangers binnen. Niet iedereen heeft zoals Spoor de trein genomen. ,,We komen uit de Achterhoek, het duurt anderhalf uur voor je met openbaar vervoer in Arnhem bent en dan moet je nog naar Utrecht. We zijn dus met de auto gekomen'', vertelt een Achterhoekse. Parkeren was overigens geen probleem. De Rabobank had niet alleen het auditorium beschikbaar gesteld, maar ook gratis parkeren voor de bezoekers.

De stad van Nijntje

Na ontvangst met koekjes met daarop een afbeelding van Nijntje of een chocolaatje van dit bekende figuurtje waarvan de 'vader' uit Utrecht afkomstig is, werd in de VIP-room een korte ledenvergaderingen gehouden.

Klokslag 10.00 uur opende vice voorzitter van de KBOV Koos Smit het congres, dat onder anderen ook werd bijgewoond door de secretaris van koningin Beatrix de heer Leeuwenburg en de Utrechtse kamerheer Van Lanschot. ,,De oranjevereniging in Utrecht bestaat 136 jaar en vond het hoogtijd voor de organisatie van het congres'', aldus Smit.

Elektrisch vissen
Voorzitter van het Oranjecomité Floris de Gelder vertelde in zijn welkomstwoord dat er in Utrecht 13 Oranjeverenigingen zijn. ,,Vroeger was er meer ruimte wat regels betreft om feesten te houden. Behalve mastklimmen en sprietlopen was er in wijk C voor kinderen het spel elektrisch vissen. Een grote teil gevuld met water en blikken visjes werd vervolgens onder stroom gezet, waarna kinderen er zoveel mogelijk vissen uit mochten halen. De ouders van de winnaar kreeg een vat bier als prijs'', vertelde De Gelder. Speciaal voor het Oranjecongres is onder voorzitterschap van Marc Waltman een stichting opgericht.

Oranje en de media
KBOV voorzitter mr. Michiel Zonnevylle merkte in zijn congresrede op dat in plaats van het elektrisch vissen er nu een mogelijkheid is voor digitale koekhappen. ,,Oranjeverenigingen doen meer dan koekhappen en zaklopen; zoek als vereniging de media op'', adviseerde hij de congresgangers. Onder hen was een vertegenwoordiger van de pas opgerichte oranjevereniging uit Aruba. Schertsend merkte Zonnevylle op dat het congres volgend jaar daar wordt georganiseerd. De volledige tekst van de jaarrede is elders te zien op deze site.

God, Nederland en Oranje

Hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad Wim Kranendonk legde uit dat zijn krant de meest orthodoxe is van Nederland en zijn lezers een grote verbondenheid voelen met het Koningshuis. ,,God, Nederland en Oranje, dat is een drievoudig snoer dat niet kan worden verbroken. Elke zondag wordt in kerken gebeden voor onze geliefde vorstin, God heeft haar de taak van koningin opgedragen'', aldus Kranendonk. ,,Wij geloven dat God ons wil leiden door mensen die deze taak opgedragen hebben gekregen.''

Kranendonk stelde vervolgens dat zelfs republikeinen genieten van 'het Koninklijk sprookje' en graag kijken naar de pracht en praal en de romantiek bij Koninklijke huwelijken. Het Oranjehuis heeft volgens hem een samenbindende werking. ,,De zucht van de Koningin na het incident in Apeldoorn maakt het belang van de monarchie duidelijker dan een dik rapport'', aldus Kranendonk.

De relatie tussen het Koninklijk huis en de media noemde Kranendonk moeizaam. ,,Er is sprake van een haat liefde verhouding. In andere landen is dat nog veel erger.'' Ook het RD wil zich niet altijd aan banden laten leggen door de Rijks Voorlichtings Dienst. ,,Wij begrijpen dat er afspraken zijn, maar op sommige momenten wordt daar te krampachtig mee omgegaan. Met het recht op vrije nieuwsgaring mag nooit mee worden gemarchandeerd.'' Recent heeft Kranendonk met zijn lezers nog een robbertje moeten vechten over de publicatie van een mogelijke derde buitenechtelijke dochter van prins Bernhard. ,,Diverse lezers hebben hun abonnement opgezegd'', bekende de hoofdredacteur.

Door de RVD wordt volgens Kranendonk hard gewerkt aan een gezond evenwicht tussen open- en beslotenheid. ,,Ons land is meer Oranje- dan Koningsgezind. Maar in crisistijd staat iedereen achter de koningin. De koningin is een vrouw met een hart dat bloed voor mensen.''

Kranendonk bekende met een gevoel van schaamte dat de inzet van vrijwilligers door hem onderbelicht wordt. ,,Zij zijn de olie voor de motor van de samenleving. Koninginnedag is bij uitstek een feest van het volk. Voorkomen moet worden dat het oliepeil onder de kritische grens komt.'' De volledige toespraak kunt u hier downloaden: Oranjebonden_-_lezing_Kranendonk.doc

Erkentelijk
Koningin Beatrix wordt altijd op de hoogte gehouden van het Oranjecongres. Ook dit jaar werd door de leden waardering uitgesproken voor haar en de leden van het Koninklijk Huis. ,,Juist in deze dagen, waarin ons land velen zich ongerust en onzeker voelen door nationale en internationale ontwikkelingen, waarderen wij en zeer velen met ons de wijze waarop u invulling geeft aan het Koningschap. Dat geeft vertrouwen en zekerheid.'' Zo valt in de brief vanuit het Oranjecongres aan de Koningin te lezen. Koos Smit las het antwoord voor waarin de particulier secretaris mevrouw drs. M. Hahn namens Hare Majesteit de Koningin oprecht bedankte voor de vriendelijke boodschap. ,,Voor de wijze waarop u daarin uw gevoelens van verbondenheid met haar en haar Huis verwoord, is zij u eveneens erkentelijk'' aldus mevrouw Hahn.

Raketten geen speelgoed

Met een kijkje achter de schermen liet Spoor zien dat hij oog heeft voor detail en hoe hij heeft gewerkt als regisseur van beroemde televisiereportages, zoals bij de eerste maanlanding. Door zijn hobby met het maken van raketten is zijn belangstelling voor het werken bij televisie ontstaan. ,,In de jaren vijftig verzamelde ik alles wat met ruimtevaart te maken had en wilde zelf ook graag wel eens proberen een raket de lucht in te schieten. De lancering van de SP 1 vanuit de achtertuin had desastreuze gevolgen en leverde vervolgens een cartoon op in de Telegraaf met als boodschap dat raketten geen speelgoed zijn. De lancering van zijn volgende raketten vond plaats in de duinen, waarvan AVRO's Televizier een reportage maakte. Na een kijkje in de studio in Hilversum, wist Rudolf wat hij wilde worden: cameraman. In 1963 maakte hij opnames van de barre Elfstedentocht op het bruggetje bij Bartlehiem. Een bezoek van de winnaar Reinier Paping bij Spoor thuis werd onlangs nog vastgelegd door TV Gelderland. In 1967 werd Spoor regisseur. Hij heeft maar liefst 17 keer Koninginnedag en Prinsjesdag geregisseerd, alsmede diverse prinselijke huwelijken, waarvan het huwelijk van Prins Willem Alexander en Maxima tevens zijn afscheid was van zijn werkzame leven bij de televisie.

Trucs
Spoor verklapte diverse trucs. Zo werd bij een interview met de toenmalige minister Cals om een vlag te laten wapperen gebruik gemaakt van een föhn. Bij het optekenen van een weerkaart kwam een lipstick van pas. ,,Voor de landing van de eerste bemande raket op de maan zijn Henk Terlingen en ik in Houston geweest'', vertelde Spoor. Van de eerste aap in een raket had hij als ruimtevaartverzamelaar in de jaren vijftig een foto gevraagd en er zelfs een haartje van de aap bij gekregen.

Spoor had ook de regie bij uitzendingen over rampen, zoals Farao, Volendam, Enschede, de Herculesramp bij Eindhoven. Ook gaf hij een kijkje achter de schermen bij een debat voor de verkiezingen. Hij volgde flarden van wat er werd gezegd en wist op belangrijke momenten de juiste persoon verbaal of non verbaal in beeld te laten brengen.

Dochter van de molenaar
Temeer omdat het congres door Utrecht was georganiseerd, besteedde Spoor ook aandacht aan de viering van Koninginnedag 1999 in Houten en Utrecht. ,,Ik had gevraagd om de straatlantaarns te laten branden, hoewel het midden op de dag was. Dit gaf een bijzonder effect tegen de blauwe lucht. Vooraf had ik ook de medewerking van de molenaar gevraagd om de wieken in de richting van de Dom te laten draaien. En passant vertelde hij dat zijn echtgenote op punt van bevallen stond, waarop de afspraak werd gemaakt dat hij dit dan even telefonisch moest melden. Om 12.00 uur belde hij dat zijn dochter Joosje was geboren. Wij hebben daar meteen melding van gemaakt in de uitzending. Dat zijn de pareltjes van mijn werk, evenals de traan van Maxima'', vertelde Spoor. In zijn opdracht had hij voor het congres een foto laten maken van de inmiddels 12-jarige Joosje op de molen.

Voor Hella Haase heeft Spoor meegewerkt aan een portret van de Koningin. ,,We maakten opnames van Koningin Beatrix, prins Claus en prins Willem Alexander op paarden door de zee dravend bij Schevingen vanuit een jeep. Het geluid van een jeep past daarbij natuurlijk niet. Willem Alexander bood aan om met een geluidsrecorder op zijn rijlaars hetzelfde parcours nog eens af te leggen.''

Spoor prees de samenwerking met secretaris van de Koningin, Jaap Leeuwenburg bij de voorbereidingen van de huwelijke reportage van de Kroonprins. ,,De voorbereiding vergde vijf maanden en ik heb hem veel vragen voorgelegd,'' aldus Spoor. Leeuwenburg reageerde daarop spontaan vanuit met: ,,Graag gedaan Rudolf''. Omdat bij de reportage in de Nieuwe Kerk ook gebruik werd gemaakt van Engelse cameramannen had Spoor in de regiewagen de betreffende beeldschermen met vlaggetjes beplakt, zodat hij hen in het Engels instructies kon geven. Meerdere keren was te horen en te zien dat Spoor cameramannen complimenten gaf als ze zijn instructies goed opvolgden, zo ook bij de registratie van Prinsjesdag.

Met beelden van 'de traan' besloot Spoor zijn bijdrage aan het congres. Ook nu liet hij merken de regie graag in handen te hebben met zijn vraag of het licht in de zaal kon worden gedimd, zodat de beelden beter tot z'n recht kwamen. ,,We hebben op een andere manier TV leren kijken'', merkte Koos Smit op.

Na het zingen van het Wilhelmus werd 'de congresvlag' door Marc Waltman terug gegeven aan KBOV voorzitter Zonnevylle, die op zijn beurt deze overhandigde aan de heer De Jong van de oranjevereniging uit Sneek, die volgend jaar het congres gaat organiseren. ,,We gaan ons best doen het nog beter te doen dan Utrecht. Tot ziens in Sneek'', merkte De Jong op.

Waltman bedankte de Rabobank voor het beschikbaar stellen van het auditorium, waar normaal gesproken geen bank gerelateerde bijeenkomsten plaats vinden. Bij het verlaten van het gebouw kregen de congresgangers een flesje Berenburg uit handen van een paar dat gekleed was in Friese kostuums uit 1850.

Lunch in Stadhuis

In het Stadhuis werd de lunch genuttigd met broodjes, melk, soep en koffie. Vervolgens waren er diverse mogelijkheden om nader kennis te maken met stad, te voet, met de boot of met de bus naar naar de forten. Er werden daarbij onder meer bezoeken gebracht naar Atelier Manenburg en wijnkoperij Van Wageningen en De Lange. Af en toe moest bij de wandeling even de paraplu op. Gidsen van Gilde Utrecht vertelden met passie over de geschiedenis van hun stad. De excursies eindigden met een samenkomst in het Academiegebouw aan het Domplein. Burgemeester mr. Aleid Wolsen sprak de congresgangers toe, waarbij hij onder meer wees op het belang van de stad bij de Unie van Utrecht en de Vrede van Utrecht. Ook bracht hij naar voren dat kroonprins Willem Alexander in Utrecht is geboren. Hij was verrast door de vele aanwezigen en prees hen voor hun inzet bij de organisatie van Koninginnedag en andere volksfeesten. Michiel Zonnevylle, nog even burgemeester van Leiderdorp, merkte op dat de kroonprins en vele andere Koninklijke hoogheden in Leiden hebben gestudeerd.

In optocht door de stad

De congresgangers werden vanuit het Academiegebouw opgehaald door de Domdweilers. Onder hun aanvoering ging het richting Museum Speelklok, waar het diner plaats vond. Voor het museum gingen diverse congresgangers onder aanvoering van Borculo tot groot vermaak van het publiek uit hun dak, waarbij zelfs een stierengevecht werd nagebootst.

Het Koninklijk Utrechts Dilettanten Orkest en muziek van verschillende draaiorgels luisterden het diner, bestaande uit diverse kleine gerechten en geserveerd door studenten, op. Als dank overhandigde Zonnevylle de congreswimpel aan Floris de Gelder en werden door Ruud van der Linden namens de KBOV Koninklijke kalenders uitgereikt. Een speciaal woord van dank gaat uit naar Claudia Prins, de drijvende kracht achter de congrescommissie.

Precies volgens 'het spoorboekje' was het feest om 21.30 uur afgelopen en stonden er busjes klaar om de congresgangers naar de Rabobank terug te brengen.

Meer beeldmateriaal vindt u hier.

Tekst: Maja Slagboom